LEŚNICY POLSCY W WALCE O NIEPODLEGŁOŚĆ

Teofil Lorkiewicz

03/01/1885 – 03/08/1944

IMIĘ:  Teofil

 

NAZWISKO: Lorkiewicz

 

IMIĘ OJCA: Julian

 

IMIĘ MATKI: Anna

 

NAZWISKO RODOWE MATKI: Kuczyk

 

DATA URODZENIA: 03/01/1885

 

MIEJSCE URODZENIA: Pobiedziska

 

DATA ŚMIERCI: 03/08/1944

 

MIEJSCE ŚMIERCI: Warszawa

 

 

SŁUŻBA W LASACH PAŃSTWOWYCH:

Po uzyskaniu matury, w latach 1907-1910 studiował leśnictwo w Akademii Leśnej w Tharandcie koło Drezna. Po ukończeniu studiów odbył praktykę w Czerniejewie koło Gniezna i później w lasach prywatnych w Chlewiskach w Kieleckiem, na terenie zaboru rosyjskiego. Zagrożony internowaniem wrócił na teren Wielkopolski, gdzie objął stanowisko nadleśniczego w Ordynacji Kwilicz. Uczestniczył w Powstaniu Wielkopolskim, a po jego zwycięstwie zajął się organizacją polskich lasów państwowych. Najpierw organizował przejęte po Niemcach nadleśnictwo w Sierakowie. W 1920 r. otrzymał propozycję zorganizowania i kierowania Dyrekcją Lasów Państwowych w Gdańsku. Niezależnie od czynności organizacyjnych, przeprowadził rozgraniczenie lasów pomiędzy Polską, a Wolnym Miastem Gdańsk. Żywot gdańskiej Dyrekcji okazał się krótkotrwały, gdyż została zlikwidowana na jesieni 1923 r. Mimo to Lorkiewicz zdążył położyć podwaliny pod organizację administracji leśnej na Pomorzu. Po ukończeniu powierzonego mu zadania powrócił na stanowisko nadleśniczego w Sierakowie. W 1923 r. wybrano Lorkiewicza do zarządu Oddziału Poznańskiego Związku Zawodowego Leśników Rzeczypospolitej Polskiej. W październiku 1924 r. wojewoda pomorski Stanisław Wachowiak powierzył Lorkiewiczowi stanowisko dyrektora Dyrekcji Lasów Państwowych w Toruniu, która wkrótce została wydzielona ze struktur Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego i rozpoczęła funkcjonowanie w strukturach niezależnej administracji lasów państwowych z dniem 1 lutego 1925 r. Lorkiewicz szybko potwierdził swoje wybitne zdolności organizacyjne, ale również merytoryczne, bowiem już na początku nowej służby lasy pomorskie nawiedziła wielka gradacja sówki (strzygoni) choinówki. W wyniku żerów zupełnych wycięto wówczas 8 tysięcy hektarów lasów i sprzedano ponad 1,5 mln m sześc. drewna. Powierzchnię klęski w krótkim czasie odnowiono. Lorkiewicz potwierdził predyspozycje kierownicze. Pod rządami dyrektora Lorkiewicza, w latach 1928-1930, zbudowano i oddano do użytku nową siedzibę Dyrekcji LP w Toruniu. Kierowana przez niego administracja leśna na Pomorzu uchodziła za niezwykle sprawną organizacyjnie i reprezentowała wysoki poziom kompetencji.

REPRESJE (WIĘZIENIA/OBOZY/INNE):

nie dotyczy

SŁUŻBA WOJSKOWA LUB KONSPIRACYJNA:

Po napaści hitlerowców na Polskę, nie czekając na wysiedlenie, przeniósł się do Warszawy. Tu szybko nawiązał kontakt z polskim podziemiem i otrzymał bardzo odpowiedzialne zadanie. Pierwszy delegat rządu emigracyjnego Cyryl Ratajski (1875 – 1942, prawnik, działacz polityczny, prezydent miasta Poznania), powołał Lorkiewicza na Szefa Leśnictwa w ekspozyturze krajowej. Znów wykazał się niespożytą energią. Pod pseudonimem „Sosnowski” przystąpił do organizowania sieci placówek oporu, zwłaszcza konspiracyjnej Pady Głównej Leśnictwa (został jej kierownikiem), która wkrótce przekształciła się w Radę główną Cywilnego Ruchu Oporu Leśników. Jej członkowie działali na terenie całego okupowanego kraju, stale współpracując z wojskowym i politycznym podziemiem bez względu na przynależność. Ponadto prowadzono sabotaż ekonomiczny, dywersję, udzielano pomocy i schronienia oddziałom partyzantki oraz ludności cywilnej. Przede wszystkim sabotowano niemiecką administrację leśną prowadzoną rabunkowy wyrąb polskich lasów, chroniąc drzewostan przed totalną dewastacją. Tego typu działalność pochłaniała wiele ofiar wśród leśników, toteż Lorkiewicz przewidując jej skutki, już na początku wojny powołał Komisję Samoobrony Koleżeńskiej, która istniała do wybuchu powstania warszawskiego. Do dziś nie udało się ustalić, co skłoniło tego doświadczonego konspiratora, że w lipcu 1944 r. kiedy wojska sowieckie podeszły pod Warszawę, postanowił nawiązać kontakt z ich dowództwem aby ujawnić kierowaną przez siebie organizację. W tym celu udał się do Warszawy ( z czasowego miejsca pobytu we wsi Otrębusy koło Pruszkowa). Poczynania Lorkiewicza spełzły na niczym, bowiem 1. sierpnia zaskoczył go wybuch powstania. Następne godziny okazały się tragiczne. Trzeciego dnia powstania do mieszkania przy ulicy Marszałkowskiej 9, w którym przebywał u swoich szwagrów – Antoniego i Leona Czekay, wtargnęli gestapowcy. Wszystkich aresztowano i prawdopodobni jeszcze tego samego dnia całą trójkę rozstrzelano w hitlerowskiej katowni przy alei Szucha. Niestety, nie jest znane miejsce ich pochówku. Po tej tragedii podejrzewano, że aresztowanie, było wynikiem donosu kogoś kto znał zamiary Lorkiewicza i w jego nierozważnym postępowaniu zwietrzył zdradę.

POSIADANE ODZNACZENIA:

W 80. rocznicę powstania Lasów Państwowych, w lipcu 2004r., czerniejewscy leśnicy przed swoją siedziba ustawili kamień pamiątkowy, a na przytwierdzonej do niego tablicy umieścili napis: „Pamięci wybitnego leśnika tej ziemi Teofila Lorkiewicza 1985 – 1944 Dyrektora DLP w Poznaniu. Leśnicy z Nadleśnictwa Czerniejewo”.

POZOSTAŁE INFORMACJE:

W 1911 r. wziął ślub z Marią Kantecką. Owdowiał w roku 1932. W 1942 ożenił się ponownie z Ireną Czekay. Z tego związku urodził się syn Roman (prawnik).

Skany / fotografie:

1. Teofil Lorkiewicz – rysunek
2. Teofil Lorkiewicz – fotografia z 1935 r